Borçlar Hukuku Tanımı, konusu ve Önemi - Borçlar Genel Hukuku Notları #1


BORÇLAR HUKUKUNUN TANIMI, KONUSU VE ÖNEMİ

Borçlar Hukuku, kişiler arasındaki özel borç ilişkilerini düzenleyen bir hukuk dalıdır.
Konusu, özel borç ilişkileridir. Özel borç ilişkileri tarafların özgür irade ve girişimlerine, yani irade özerkliği, sözleşme özgürlüğü ve özel yararlarına dayandığı için, taraflar arasında eşitlik ilkesi geçerlidir. Borçlar hukuku her türlü borç ilişkilerini düzenleyen bir hukuk dalı değildir. Medeni Kanunda düzenlenmiş olan ilişkiler Borçlar hukukunda yer almaz. Kaynağını borçlar hukukunun dışında bulan bütün borç ilişkilerine, bunları düzenleyen kanunlarda özel bir hüküm bulunmadıkça, borçlar hukukundaki hükümler doğrudan doğruya veya kıyas yoluyla uygulanır. TBK genel bir model, çerçeve bir kanun niteliğini taşır.
Borç ilişkisi, iki veya daha çok kişi arasında kurulan ve bunlardan birine, diğerinden belirli bir edimi isteme yetkisi veren, diğerini de böyle bir edimi ifa ile yükümlü kılan hukuki bir ilişkidir. Borçlu, alacaklıya karşı belirli bir borç altına girerken, alacaklı da borçludan belirli bir alacağı isteme hakkını elde eder.
Borçlar hukuku, kişilerin ihtiyaç duydukları malların mülkiyetinin devrine imkân sağlar, malların kişiler arasında değişim ve dolaşımına hizmet eder.
Bazen bir malı, ona malik olmadan da kullanmak, ondan yararlanmak (örneğin kira) mümkündür


  • Borçlar hukuku, kişilerin ihtiyaç duydukları malların mülkiyetinin devrine imkân sağlar, malların kişiler arasında değişim ve dolaşımına hizmet eder.
  • Bazen bir malı, ona malik olmadan da kullanmak, ondan yararlanmak (örneğin kira) mümkündür. 
  • Borç ilişkisi kuran sözleşmelerin bazıları da bir iş görme edimini (örneğin hizmet, eser, vekâlet) içerir. 
  • Borçlar hukuku, kişileri mal ve şahıs varlıklarına kusurlu ve hukuka aykırı davranışlarla haksız fiillere karşı korumayı amaçlar. Zarar verilmesi halinde zarar verenle gören arasında bir borç ilişkisi kurar. 
  • Hukuk düzeni haksız fiillerin yanında belirli olgu ve olaylara da hukuki sonuç olarak tazminat yükümlülüğü bağlamıştır. Bunun kaynağı kusursuz sorumluluktur (sebep sorumluluğu). Hakkaniyet sorumluluğu, özen sorumluluğu ve tehlike sorumluluğu olmak üzere üçe ayrılır. Adam çalıştıranın, hayvan bulunduranın, yapı malikinin, ev başkanının, taşınmaz malikinin sorumluluğu özen sorumluluğudur. Kusursuz sorumlulukta tazminat yükümlülüğü için, zarar verenin kusuru aranmaz. 
  • Hukuki bir sebebe dayanmadan veya hukuki sebebi geçerli olmadan elde edilen her edim, her kazandırma, soyutluluk ilkesini kabul eden hukuk sistemlerinde bir sebepsiz zenginleştirme oluşturur. Borçlar hukuku, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden sebepsiz olarak zenginleşen kişiye karşı zenginleşmenin geri verilmesini isteme hakkı tanımıştır. 

Borçlar hukukunun asli işlevleri: 

Hukuki işlemler (özellikle sözleşmeler) kanalıyla ihtiyaç duyulan mal ve hizmetlerin kişiler arasında serbestçe değişim ve dolaşımına imkân sağlamak
Üçüncü kişilerin haksız müdahalelerine karşı, kişilerin mal ve kişi varlıklarını korumak 

TBK’Nın Kabulü ve Sistemi

6098 sayılı TBK, 11 Ocak 2011’de kabul edilmiş ve 01 Temmuz 2012’de yürürlüğe girmiştir. İlk kısım 1-206. maddeler Genel Hükümler, ikinci kısım 207-645. maddeler Özel Borç İlişkilerine ayrılmıştır.

TÜRK BORÇLAR HUKUKUNUN KAYNAKLARI 

Yazılı kaynaklar (asli kaynaklar): 
En önemli yazılı kaynak TBK’dur. Diğer başlıca kanunlar anayasa, MK, TTK, İş Kanunu, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, Noterlik Kanunu gibi kanunlardır. Borç ilişkilerini düzenleyen kararnameye 90 sayılı Ödünç Para Verme İşleri Hakkında KHK ile 551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında KHK örnek olarak gösterilebilir. Milletlerarası Mal Satışına İlişkin Sözleşmeler Hakkında BM Antlaşması da yazılı kaynaklardan sayılır.

Yazılı olmayan kaynaklar (yardımcı kaynaklar): 
  • Örf ve adet hukuku (ürün kirası ile ortakçılık kurumu) 
  • Bilimsel görüşler ve yargı kararları (bağlayıcı değil) 
  • Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararları (bağlayıcı)
  • Hakimin hukuk yaratma yetkisi 


Yorumlar