Eşya Hukukunun Konusu ve Hak Kavramı - Eşya Hukuku #1


EŞYA HUKUKUNUN KONUSU
Kişilerin eşya üzerindeki hâkimiyetlerinin kapsamını, içeriğini, kuruluş biçimini ve kişilerin hâkimiyet dolayısıyla birbirleriyle olan ilişkilerini düzenleyen Medeni Hukuk dalıdır.
Kişilerin eşya üzerindeki hâkimiyeti genellikle bir hakka dayanır. Kişiye eşya üzerinde doğrudan hâkimiyet sağlayan haklara ayni haklar denir. Ayni hak herkese karşı ileri sürülebilen mutlak haklardandır.
Bu nedenle eşya üzerindeki doğrudan hâkimiyetin, üçüncü kişilere karşı açıklanmasına ihtiyaç vardır. Taşınırlarda zilyetlik, taşınmazlarda ise tapu sicilindeki tescil ayni hakkın varlığına karine sayılmaktadır.
Sonuç olarak eşya hukukunun konusunu;
·      Ayni haklar
·      Zilyetlik ve
·      Tapu sicili oluşturur.
HAK KAVRAMI
Hak, hukuk düzenince korunan menfaattir. Haklar çok çeşitli açılardan gruplandırılabilir.
1.   Nispi (şahsi) Haklar
2.   Mutlak Haklar
a.   Kişiler üzerinde                         b.  Mallar Üzerinde
1)     Kişilik hakkı                            1)  Maddi (eşya) – ayni haklar
2)     Velayet hakkı                         2)  Gayrimaddi – fikri ve sınai haklar
3)     Vesayet hakkı
Nispi haklar: Sadece hukuki ilişkinin tarafları arasında hak ve borç ilişkisi doğuran, ileri sürülebilen, bu nedenle dışa karşı açıklanması gerekmeyen haklardır. Örn. Satım sözleşmesinden doğan alacak hakkı nispidir.
Mutlak Haklar: kişiler ve mallar üzerinde kurulabilir.
·      Kişiler üzerindeki mutlak hakların en önemlisi kişilik hakkıdır. Kişilik hakkı içeriğinde yaşama hakkını, vücut bütünlüğünü, şeref, namus, haysiyet vb. bulundurmaktadır.
·      Gayri maddi mallar; patent, marka gibi gayri maddi değeri olan, cismani olmayan fakat üzerinde mutlak hakkımızın olduğu mallardır. Fikri ve sınai haklar kendine özgü bir mutlak hak niteliği taşır.
·      Ayni haklar, eşya üzerinde kurulan mutlak haklardır.
AYNİ HAKLARIN TEMEL ÖZELLİKLERİ
a.  

  Ayni hakların dış dünyaya açıklanması:
·      Taşınırlarda; Zilyetlik
·      Taşınmazlarda: Tapu siciline tescildir.

Eşya üzerinde kurulur.
b.  Eşya üzerinde doğrudan hâkimiyet sağlar.
c.   Herkese karşı ileri sürülebilir ve
herkes buna uymakla yükümlüdür.
Ayni Hak Kavramını Açıklayan Görüşler:
ü Klasik Görüş: Eşya üzerinde doğrudan hâkimiyet sağlanması unsurunu ön palana çıkaran görüştür.
ü Şahısçı Görüş: Klasik görüşü kabul etmemiş, ayni hakkın herkese karşı ileri sürülebilme unsurunu ön planda tutan görüştür.
ü Modern Görüş: Klasik görüş ve şahısçı görüşü birleştiren görüştür. Bu görüşe göre ayni hak;  kişiye eşya üzerinde doğrudan hâkimiyet sağlayan ve herkese karşı ileri sürülebilen mutlak haktır.
Ayni hakkın mutlak olmasının etkileri
·      Malike, istihkak ve el atmanın önlenmesi davasını açma yolunu yalnızca ayni hak verir.
·      Sınırlı ayni hak sahiplerini, malikin tasarruflarına karşı koruma sağlar
·      Ayni hak sahiplerine cebri icrada kolaylık sağlar.

Yorumlar