Vergi Kanunlarının Yer ve Zaman Bakımından Uygulanması

YER BAKIMINDAN UYGULAMA

Yersellik (Mülkilik) İlkesi
ü  Bir ülkenin kanunu o ülkenin sınırları içerisindeki -vatandaşı olsun olmasın- herkese uygulanır.
ü  Özellikle gider vergilerinde hakim olan bir ilkedir.
SINAV SORUSU: Gümrük Sınırlar-Siyasal Sınırlar farkı. !!!
Gümrük Sınırlar-Siyasal Sınırlar: Bir devletin vergi kanunları, ancak o devletin egemenlik alanı içinde geçerlidir. Bu anlamda bir ülkenin mali sınırları gümrük sınırlarına eşittir. Gümrük sınırlarının coğrafi sınırlardan farkı, coğrafi sınırlar içinde kalan bazı alanların(serbest bölge, serbest liman, antrepo vb.) mali yükümlülükler açısından ülke dışı sayılmalarıdır.


Kişisellik (Şahsilik) İlkesi
ü  Kişi nerede olursa olsun vatandaşı olduğu ülkenin kanuna tabiidir.
ü  Özellikle gelir vergisi bakımından bu ilke belirginleşir.
ü  Yersellik ve şahsilik ilkeleri uygulamada devletler tarafından tanımındaki kadar katı tutulmamıştır.
Çifte Vergilendirme
ü  Aynı dönemde, aynı konuda, aynı mükelleften birden fazla devlette vergi alınmasını ifade eder.
ü  Devletler arasındaki “Çifte Vergilendirme Antlaşmaları” ile bu durum önlenmeye çalışılmıştır.

VERGİ HUKUKUNUN ZAMAN BAKIMINDAN UYGULANMASI

Vergi Kanunlarının Yürürlüğe Girmesi
ü  Vergi kanunlarının yürürlüğe girmeleri için en önemli koşul bunların yayınlanmalarıdır.
ü  ,Ancak bu yeterli değildir. Yürürlük tarihlerinin belirlenmesi gerekir.
ü  Genellikle kanunlar ne zaman yürürlüğe gireceklerine dair açık bir hüküm getirirler.
ü  Bazı hallerde de yayımı tarihinden başka bir tarih kararlaştırabilirler. (Gelecek bir tarih).
ü  Yürürlük tarihine ilişkin bir hüküm getirilmemiş de olabilir. Bu durumda RG’de yayımlanmasını izleyen günden başlayarak 45 gün sonra yürürlüğe girerler.
Vergi Kanunlarının Yürürlükten Kalkması
ü  Çoğunlukla diğer bir kanunun yürürlüğe girmesiyle ortadan kalkarlar.
ü  Süreli olarak çıkarılan bir kanun, sürenin dolması ile yürürlükten kalkar.
ü  Vergi Hukukunda da uygulanacak olan kanun yürürlükteki kanundur.
ü  Ancak bazı durumlarda kanunların niteliğine göre uygulanacak kanunun tespiti güç hale gelir.
ü  Sonra gelen kanun önce gelen kanunu yürürlükten kaldırır prensibi hakimdir.
·         Eski GENEL - Yeni GENEL Kanun ihtilafında: Yeni Genel uygulanır.
·         Eski ÖZEL - Yeni ÖZEL Kanun ihtilafında: Yeni Özel uygulanır.
·         Eski GENEL - Yeni ÖZEL Kanun ihtilafında: Sonra gelen Özel Kanun, Genel Kanunun kendisiyle ilgili olan kısmını değiştirir.
·         Eski ÖZEL- Yeni GENEL Kanun İhtilafında:  Temel bir prensip yoktur, Kanun koyucunun iradesine (tutanak ve gerekçeye) bakılır.

VERGİ KANUNLARININ GERİYE VE İLERİYE YÜRÜMEMESİ

ü  Kanunlar, kural olarak, yürürlüğe girmeleri ile yürürlükten kalkmaları arasında geçen sürede uygulanır.
Kanunların Geriye Yürümemesi
ü  Bir kanun yürürlüğe girdiği tarihten sonra uygulanma olanağı bulur.
ü  Bu tarihten önceki olay ve işlemlere o zaman yürürlükte olan kanun uygulanır.
ü  Geçmişe yürümezlik ilkesi, vergi kanunları yanında, yürütme organının vergilendirme alanında düzenleme yetkisine sahip olduğu durumlarda da geçerlidir.
Kanunların İleriye Yürümemesi
ü  Kanunlar yürürlükten kalktıktan sonraki olay ve işlemlere uygulanamazlar.
ü  Bu durum, yeni kanunun eskisinden daha iyi olduğu düşüncesinin mantıki sonucudur.

Yorumlar